Dag-vooruitprijzen stroom uitgelegd: zo werkt jouw uurprijs
Kort antwoord: Dag-vooruitprijzen voor stroom (day-ahead prijzen) worden elke dag rond 13:00 uur vastgesteld via een veiling op de EPEX SPOT-markt. De prijzen gelden per uur voor de volgende dag en zijn openbaar. Met een thuisbatterij en slim energiemanagementsysteem kun je goedkope en dure uren gericht benutten.
Je stroomrekening is bij een dynamisch contract geen vast bedrag per kWh, maar een prijs die elk uur verschilt. Die prijs ligt al de avond van tevoren vast, bepaald door vraag en aanbod op de Europese elektriciteitsmarkt. Begrijp je hoe dat proces werkt, dan snap je ook wanneer je het slimst kunt laden of ontladen. Dit artikel legt het stap voor stap uit, zonder verkooppraat en zonder voorspellingen die niemand kan waarmaken.
Wat zijn dag-vooruitprijzen?
Een dag-vooruitprijs (ook wel day-ahead prijs of uurprijs) is de prijs per kilowattuur stroom voor een specifiek uur op de volgende dag. De prijzen worden één dag van tevoren vastgesteld, vandaar de naam. Ze gelden voor elk uur afzonderlijk: uur 1 (middernacht tot 01:00) tot en met uur 24 (23:00 tot middernacht).
Dit is iets anders dan een gemiddelde dag- of nachttarief. Bij een dynamisch energiecontract betaal je precies de marktprijs van dat uur, plus de vaste toeslagen van je energieleverancier.
Hoe werkt de veiling op EPEX SPOT?
De centrale marktplaats voor elektriciteit in Noordwest-Europa is EPEX SPOT, gevestigd in Parijs. Hier vindt elke dag een gestandaardiseerde veiling plaats, de zogenoemde day-ahead veiling.
Het proces verloopt als volgt:
- Bod indienen tot 12:00 uur. Energieproducenten (denk aan centrales, windparken, zonneparken) dienen biedingen in: bij welke prijs zijn zij bereid een bepaalde hoeveelheid stroom te leveren? Grote afnemers en energiebedrijven doen hetzelfde aan de vraagkant.
- Marktopruiming rond 13:00 uur. Een algoritme koppelt vraag en aanbod voor elk uur van de volgende dag. Het snijpunt van de vraag- en aanbodcurve bepaalt de marktprijs, ook wel de "clearing price".
- Bekendmaking van de prijzen. Rond 13:00 uur zijn de dag-vooruitprijzen voor alle 24 uren van de volgende dag openbaar. Je energieleverancier of een app kan ze direct ophalen en aan jou doorgeven.
De prijzen worden gepubliceerd in euro per megawattuur (€/MWh). Om de prijs per kilowattuur te berekenen, deel je dat getal door 1.000. Een dag-vooruitprijs van 80 €/MWh is dus 0,08 €/kWh, exclusief belastingen en netkosten.
Meer achtergrond over de werking van de elektriciteitsmarkt vind je via ENTSO-E, de Europese organisatie van netbeheerders die marktdata publiceert.
Wat bepaalt de hoogte van de prijs?
De dag-vooruitprijs is puur een uitkomst van vraag en aanbod op dat moment. Een aantal factoren speelt daarin een grote rol:
| Factor | Effect op prijs |
|---|---|
| Veel zonneproductie verwacht | Prijs daalt (overaanbod overdag) |
| Weinig wind in heel Europa | Prijs stijgt (minder goedkope stroom) |
| Hoge stroomvraag (koude dag, vroege avond) | Prijs stijgt |
| Lage industriële vraag (weekend, feestdag) | Prijs daalt |
| Hoge gasprijzen (gascentrales aan de marge) | Prijs stijgt |
| Importcapaciteit vanuit buurlanden beperkt | Prijs NL kan afwijken van omgeving |
Belangrijk: niemand kan de exacte prijs van morgen betrouwbaar voorspellen. Dysun Energy doet dat dan ook niet. Wat wel vaststaat, is het patroon: ochtend- en avondpieken zijn structureel duurder dan het midden van de nacht of een zonnig middaguur.
Wanneer zijn de prijzen beschikbaar?
Rond 13:00 uur elke dag zijn de dag-vooruitprijzen voor de volgende dag beschikbaar. Dit geldt voor heel West-Europa tegelijk, omdat de koppeling van nationale markten ("market coupling") in de meeste uren één geharmoniseerde prijs oplevert.
Naast de day-ahead markt bestaat ook een intraday markt, waarop tot vlak voor het betreffende uur nog gehandeld wordt. Die prijzen zijn minder stabiel en worden door huishoudelijke systemen doorgaans niet gebruikt.
Wat betekent dit voor laden en ontladen van een batterij?
Dit is waar de dag-vooruitprijzen praktisch worden. Zodra de prijzen rond 13:00 uur bekend zijn, kan een slim systeem een plan maken voor de komende 24 uur.
Het EMS (Energy Management System) in een Dysun Energy-thuisbatterij werkt precies op deze manier. Een EMS (Energy Management System) is het intelligente stuursysteem dat autonoom beslist wanneer de batterij laadt en wanneer hij ontlaadt, op basis van actuele marktprijzen. Het EMS handelt op de day-ahead markt met intervallen van 15 minuten en neemt die beslissingen volledig zelfstandig.
Een eenvoudig voorbeeld: - Uur 03:00-05:00: prijs 4 ct/kWh, batterij laadt. - Uur 08:00-09:00: prijs 28 ct/kWh, batterij ontlaadt naar het huis. - Uur 13:00-15:00: zonnepanelen produceren maximaal, batterij laadt opnieuw. - Uur 18:00-19:00: avondpiek, prijs 32 ct/kWh, batterij ontlaadt.
Dit patroon verschilt elke dag, afhankelijk van de vastgestelde prijzen. Het EMS past het schema elke dag opnieuw aan op de actuele dag-vooruitprijzen, zonder dat jij daar iets voor hoeft te doen.
Wil je ook apparaten in huis meesturen op die prijzen, zoals een warmtepomp of laadpaal? Dan is het FlexGrid HEMS de aanvulling die de regie over het hele huis op zich neemt.
Een uitgebreide uitleg over hoe een thuisbatterij werkt vind je in een apart artikel.
Dag-vooruitprijs versus wat je op de rekening ziet
De dag-vooruitprijs is slechts één component van je eindfactuur. Wat je per kWh betaalt bij een dynamisch contract, bestaat uit:
| Component | Toelichting |
|---|---|
| Dag-vooruitprijs (marktprijs) | Verschilt elk uur, openbaar via EPEX SPOT |
| Opslag energieleverancier | Vaste marge per kWh of per maand |
| Energiebelasting | Vastgesteld door de overheid (zie Rijksoverheid) |
| Btw (21%) | Over de energiekosten |
| Nettarief (transport) | Betaald aan de netbeheerder, staat los van verbruik |
De dag-vooruitprijs bepaalt dus de variabele kern van je kosten, maar de vaste componenten (belasting, netkosten) gelden altijd. Hoe groter het verschil tussen goedkope en dure uren, hoe meer een goed aangestuurde batterij kan besparen.
Lees ook hoe het dynamisch contract en nettarief samen jouw stroomrekening sturen en wat dat betekent voor de terugverdientijd van een batterij.
Veelgestelde vragen
Wat zijn dag-vooruitprijzen voor stroom?
Dag-vooruitprijzen zijn de uurprijzen voor elektriciteit die elke dag rond 13:00 uur worden vastgesteld voor de volgende dag. Ze komen tot stand via een veiling op EPEX SPOT, waarbij vraag en aanbod van stroom in heel Noordwest-Europa met elkaar worden gekoppeld. De prijzen zijn openbaar en variëren elk uur.
Wanneer zijn de day-ahead prijzen voor morgen bekend?
Rond 13:00 uur elke dag publiceert EPEX SPOT de dag-vooruitprijzen voor alle 24 uren van de volgende dag. Je energieleverancier of een app haalt die data op en toont ze aan jou. Sommige leveranciers sturen ze automatisch door als melding of via hun klantportaal.
Hoe gebruikt een thuisbatterij de dag-vooruitprijzen?
Het EMS in een thuisbatterij leest de dag-vooruitprijzen zodra ze beschikbaar zijn en maakt een laad- en ontlaadschema voor de komende 24 uur. De batterij laadt automatisch bij lage prijzen en ontlaadt bij hoge prijzen. Dit proces herhaalt zich elke dag zonder handmatige ingreep.
Kan ik de stroomprijs van morgen voorspellen?
Nee, en dat geldt voor iedereen. De dag-vooruitprijs is de uitkomst van een veiling en hangt af van weersomstandigheden, industriële vraag en de beschikbaarheid van productiecapaciteit in heel Europa. Patronen (zoals duurdere avondpieken) zijn herkenbaar, maar exacte voorspellingen zijn niet betrouwbaar te maken.
Wat is het verschil tussen de day-ahead markt en de intraday markt?
De day-ahead markt stelt prijzen vast voor de volgende dag, per uur, via een gestandaardiseerde veiling om 12:00 uur. De intraday markt loopt daarna door en biedt de mogelijkheid om tot vlak voor het uur bij te sturen. Huishoudelijke batterijsystemen zoals de Dysun Energy FlexVolt One werken standaard op basis van de day-ahead prijzen in 15-minuten-intervallen.
Bereken jouw voordeel
Benieuwd hoeveel een slim aangestuurde thuisbatterij jou oplevert op basis van jouw eigen verbruik en dag-vooruitprijzen? Bereken jouw besparing of vraag een vrijblijvende offerte aan en ontvang een persoonlijk advies van Dysun Energy.
Vind je onze artikelen waardevol? Stel Dysun Energy in als voorkeursbron, dan zie je ze vaker bovenaan in Google.